*  نثر محاوره :

اولین مرحله از مراحل نثر است. در این نوع نثر گوینده کلیه لغاتی را که زبان محاوره، در اندیشه او می گذارد به کار می برد. گزینش و انتخابی از جهت کلمات در میان نیست. جملات با نظم ساده و ابتدایی همراهند، تکرار لغات، پراکندگی افکار، عذم رعایت موازین در این نثر متداول است. هدف رساندن معنی و مقصود به ساده ترین وجه است.

* نثر خطابه :

در این نوع نثر، ضوابط خاصی کلام را محدود و مقید می سازدو گوینده تا آنجا که قدرت حافظه و ذهن او از دایره معلوماتش به او اجازه می دهد از میان لغات، فصیح ترین و خوش آهنگ ترین را برمی گزیند و از اطناب و تکرار پرهیز می کند.

در این نوع نثر که تا حدودی به نثر مکتوب نزدیک است؛ شیوه کلام ، آراسته تر از نثر محاوره است و گوینده از تناسب و انسجام لفظ برخوردار است مثلا شروع کلام با آیه و حدیثی است که باعث جلب توجه شنونده می شود.

خطابه خود فنی است ممتاز و مشخص و دارای شرایط و قیودی خاص که در بلاغت و منطق از آن سخن به

 میان می آید.

* نثر مرسل(مطلق، ساده)

نخستین قسم از اقسام نثر مکتوب، نثر مرسل است. فن نثر با آن آغاز می شود. این فن، مقید است به شرایطی که بر مبنای آن افکار و معانی در قالب الفاظ و جملات ریخته می شود مثلا با انتخاب الفاظ و ترکیب کلام و رابطه مستقیم معنی و لفظ، مصداق پیدا می کند. و خالی از از صناعات بدیعی و سجع و... است.

نویسنده از بین الفاظ زبان، برای بیان مفهوم، با رعایت قواعد خاص علم بلاغت، لفظی را که هم در بیان معنی مناسب تر و روشن تر و هم در رشته نثر مرتبط تر باشد؛ برمی گزیند.

در نثر مرسل وظیفه لغت بیان معنی است در حدی که معنی را کامل ، تمام و رسا منتقل کند. و از سه روش مساوات، ایجاز، اطناب، شیوه مساوات انتخاب می شود و لفظ و معنی دوشادوش یکدیگر پیش می روند.

نثر مرسل خود به دو نثر مرسل دوران اول  از 346 تا اوایل قرن پنجم هجری و  مرسل دوران دوم (نیمه دوم پنجم هجری تا آخر پنجم هجری) تقسیم می شود.